Ahıska Türkleri, 1944 sürgünüyle Orta Asya ülkelerine gönderilmişti. Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’da yaşayan Ahıskalılar, Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla yeni şartlarla karşı karşıya geldiler. Bu şartlarda kültürel varlıklarını yaşatmak, sosyal dayanışmayla birbirine destek vermek amacıyla dernekler kurmaya başladılar.
Kırgızistan’da yaşayan Ahıska Türkleri, 1989 yılında Kırgız Cumhuriyeti Ahıska Türkleri Derneği adıyla bir çatı altında toplandı. Dernek, o tarihten itibaren çeşitli faaliyetlerle Ahıska Türklerini bir araya getirdi, maddî ve manevî değerlerimizi yaşatmaya, bu değerleri yeni nesillere aktarmaya hem de diğer milletlere tanıtmaya gayret gösterdi.
Şüphesiz ki 15 Kasım 1944 sürgünü, Ahıskalılar için bir trajedinin başlangıcı olmuş, bu sürgünün acıları ve sebep olduğu bin bir türlü sıkıntı ve perişanlık, günümüze kadar süregelmiştir.
Sürgünün 60. yılında Kırgızistan Ahıska Türkleri, bu fecî olayı dile getirmek için 12 Aralık 2004 tarihinde geniş katılımlı bir program düzenledi. Programa başta Türkiye Cumhuriyeti Büyükelçisi Muzaffer ERÖKTEM, ileri gelen Kırgız milletvekilleri, Kırgızistan Halkının Asamblesini başkanı, Türk şirketleriyle başka kurum temsilcileri, Kırgızistan’ın değişik yerlerinde yaşayan çok sayıdaki Ahıska Türkleri katıldı.
Kırgızistan Ahıska Türkleri Derneği Başkanı Murafaddin SAKİMOV’un açılış konuşmasıyla başlayan programda öncelikle sürgünün tarihi süreci anlatıldı. Rüstem Mürseloğlu’nun hazırlamış olduğu sürgünle ilgili sinevizyon, programa katılanları bir hayli duygulandırdı. Bunun yanında o günleri gören yaşlılar, sürgünü ve sonrasını, neler yaşadıklarını, neler hissettiklerini anlattılar
Programa katılan Türkiye Büyükelçisi, görev süresinin bitip Türkiye’ye dönüşü öncesine rastlayan bu programda çok anlamlı bir konuşma yaptı. Dernek tarafından kendisine bir de tablo hediye edildi. Dernek başkanının, “Bu tabloya bakarak bizi hatırlayınız.” sözüne Muzaffer ERÖKTEM’in, “Sizleri hiç unutmayacağım ki hatırlayayım!” şeklindeki cevabı, Ahıskalıları çok duygulandırdı.
Sürgün esnasında hayatını kaybedenlere dualar edildi.
Ahıska Türkleri şairlerinin yazdıkları ağıtlar ve şiirler okundu. Üniversiteli Ahıska gençleri bir de sürgünü canlandıran tiyatro gösterisi yaptılar.
Ayrıca programa Kırgız televizyonlarının, gazetelerinin ve dergilerinin temsilcileri de katıldılar. Program değişik basın ve yayın organlarında geniş bir şekilde yer aldı.
Program, Ahıska Türkleri arasındaki birlik ve beraberliği, dayanışmayı bir kez daha ortaya koydu.
“Moskovskiy Komsomolets” adlı gazete, Ahıska Türkleri Derneğinin toplantısına büyük bir ayırdı. Gazete, “Mâziyi Hatırlarken” başlığı altında verdiği haber yazısında Sovyet rejiminin Ahıskalılara reva gördüğü bu insanlık dışı uygulamayı şu ifadelerle hatırlattı:
“1944 Kasım ayında SSCB tarihi, yöneticileri bir kez daha günaha girdi. Gürcistan’ın bir bölgesi tamamen boşaltıldı. 150 bin kişilik nüfus yok oldu. Tarihî kaynaklarda bu bölge Ak-Sıka olarak adlandırılıyordu. Orada yaşayan halk kendilerini Türk olarak adlandırıyorlardı.
Sovyet idaresinin Kafkas halklarına olan güvensizliği şu söylentılerle açıklanıyordu: “Bu bölgede yaşayan Türkler İkinci Dünya Savaşında Hitler Almanya’sı ile birlikte Rusya’ya karşı savaşacaklardı.” Bu söylentilerin gerçekle bir ilgisi olmadığını kendileri de biliyordu ama siyasî emelleri için böyle bir yalana ihtiyaç duymuşlardı!”
İlmira RAGİBOVA
Kırgızistan Ahıska Türkleri Derneği Sekreteri
***
Kardeş halklar bir araya geldi
10 Ocak 2005 tarihinde Kırgızistan Ahıska Türkleri Derneği, Kırgızistan Azeri Türkleri derneğiyle ortak konser düzenlediler. Konserin açılış kısmını Ahıska Türkleri derneği başkanı Murafaddin SAKİMOV, Kırgız Cumhuriyeti Azeri derneği başkanı Akif ALLAFERDOV ve Kırgız Cumhuriyeti Halkının Asamble Başkanı İsa TOKOYEV yaptı.
Konsere Ahıkalıların ünlü sanatçıları Muslim ALİYEV, Halis SADIKOV, Azerilerin ünlü sanatçısı Şahmar ve Özbek ve Kırgız sanatçıları da katıldı. Konserin amacı kardeş halkları bir araya getirmekti. Köy temsilcilerinin de katıldığı program iki saat sürdü. Programa katılanlar, değişik tarzda şarkılar dinleyerek eğlendiler.
